The EHU Times

Ці даводзілася вам некалі адчуць неверагоднае жаданне кінуць выклік таму парадку, у якім ты павінен існаваць? А калі даводзілася, ці рабілі вы так, як жадалі? Але такіх прыкладаў мы маем няшмат. Вось адзін з іх – гістрыя Максіма Чарняўскага, які быў залічаны на першы курс Еўрапейскага гуманітарнага універсітэта. Сярод беларускай моладзі Максім больш вядомы як хлопец, які “перагуляў КДБ”. У чым была сутнасць гульні, як Максім апынуўся ў Вільні і што плануе рабіць далей — калі вам цікава даведацца адказы, чытайце інтэрв’ю ніжэй.

— Распавядзі нам пра сваю гісторыю: якім чынам ты апынуўся ў ЕГУ?

— Раней я вучыўся ў БДУ, на журфаку, на другім курсе. Але ў лістападзе гэтага года мне прыйшлося ўцячы з Беларусі з-за ціску КДБ. Чаму на мяне ціснулі? Я адміністраваў суполку «Надоел нам этот Лукашенко», разам з «РЧСС» мы заклікалі людзей на маўклівыя пратэсты. Удзельнічаў у акцыях сам і быў адным з арганізатараў валанцёрскай дапамогі затрыманным на тых жа акцыях людзям. Тады на дапамогу ў нас сыйшло 30 мільёнаў рублёў. Гэта было спякотнае лета.

А яшчэ я адчыніў сайт незалежных навін «gonzo.by» – некалькі разоў мяне перадрукоўвалі вядучыя апазіцыйный СМІ. Зразумела, у краіне, дзе любая палітычная дзейнасць не застаецца без увагі спецслужбаў, на мяне не маглі не звярнуць увагу людзі з КДБ. У чэрвені выклікалі туды і дапытвалі ажно чатыры супрацоўніка. У выніку, пад ціскам і шматлікімі пагрозамі, асабліва пагрозамі маім родным, я даў ім падпіску аб садзеянні.

Кэдэбісты пачалі мяне «апрацоўваць» і рыхтаваць да працы агентам. Яны прапанавалі паехаць да Дзіянава, арганізатара маўклівых акцый, каб увайсці да яго ў давер. Я мусіў усталяваць у яго на ноўтбуку вірус. Таксама мне сказалі, што калі я змагу раптам даведацца, што Дзіянаў едзе ва Ўкраіну на які-небудзь семінар, я атрымаю прэмію ў некалькі тысяч даляраў.

Я пагадзіўся на заданне «Увайсці ў давер да Дзіянава ў Польшчы», таму што ведаў, што гэта адна з магчымасцей выехаць па-за межы ўплыву КДБ. Мне аплацілі прыкладна два мільёна рублёў на візу, квіткі і дробязныя выдаткі. Адначасова я непрыкметна запісваў вярбоўку на дыктафон, а мой сябр зфатаграфаваў чэкіста. Мы праінфармавалі аб сітуацыі праваабарончыя арганізацыі і журналістаў. А трэцяга лістапада я выехаў з Беларусі, але не ў Польшчу, а ў Літву. Адразу ж прыйшоў да рэктара ЕГУ Анатоля Міхайлава і распавёў сваю гісторыю. Ён мяне цалкам зразумеў і падтрымаў. І вось цяпер я вучуся ў ЕГУ на першым курсе, на праграме «Медыя і каммунікацыі».

— Як да тваёй сітуацыі паставіліся твая сям’я і сябры?

— Спачатку мая маці вельмі нэрвавалася і моцна сумавала. Зараз яна ўсё ўспрымае адэкватна і нармалёва. А бацькі ў мяне няма, памёр, калі мне было адзінаццаць. Сябры жа ўспрынялі ўсё вельмі добра і пазітыўна, усе мае сябры мяне падтрымлівалі, за што ім вялікі дзякуй.

— Як гэта – кідаць такі смелы выклік? Не баяўся наступстваў?

— Гэта весела. І цікава. Ведаеце, выставіць КДБ дурнямі – шмат чаго каштуе! Я ж думаў, як і большасць людзей нашай краіны, што КДБ – моцная неадольная структура з прафесіяналамі, якая можа за табой сачыць ў рэжыме 24 гадзіны і хіба што думкі твае не чытае… А аказалася, што там працуюць “калгаснікі”, якіх вакол пальца абвядзе і падлетак. Ці пужаўся я наступстваў? Толькі ў дачыненні да маёй сям’і. Шчыра скажу, самае цяжкае было з’язджаць, ведаючы, што тваім родным могуць адпомсціць. Таму я і пракансультаваўся ў дасведчаных у гэтай справе людзей. Мне сказалі, што такога амаль не было, каб сям’і помсцілі. Спытаў Дзіянава – яго сям’ю таксама не чапалі. І вось, ведаеце, нават ператрусу ў мяне дома не рабілі, родных ніяк не чапалі.

— Не шкадуеш аб зробленым выбары?

— Зусім не. Шкадаваць аб чымсці ўвогуле глупства, а шкадаваць аб цалкам усвядомленым рашэнні тым больш нельга. Якая з гэтага карысць? Глядзець назад і шкадаваць? Не, дзякуй. Лепей глядзець наперад і шукаць плюсы. Ва ўсім. У любой сітуацыі можна знайсці станоўчае.

— Зараз ты студэнт ЕГУ. Якія адрозненні паміж сістэмай выкладання БДУ і ЕГУ ты ўжо паспеў заўважыць?

— Увесь ЕГУ меней за журфак БДУ. Але я не скажу, што гэта адмоўная рыса. Калі набіраюць мала людзей, тады праходзяць самыя-самыя! А яшчэ тут можна мець любую кропку гледжання. Гэта не звыкла, бо ў БДУ студэнты павінны альбо не думаць (аб палітыцы), альбо думаць згодна дзяржаўнай дактрыне. Канешне, большасць студэнтаў БДУ усё роўна думае, і не так, як «трэба», і нават выказвае гэта, але… У ЕГУ выказвацца можна без наступстваў. А яшчэ я чуў шмат стэрыатыпаў пра ЕГУ. Што сюды паступаюць толькі багаценькія сынкі, што тут увесь год тусуюць і можна не вучыцца. І гэта хлусня.

— Чым ты плануеш займацца? Якой увогуле ты бачыш сваю будучыню?

— Зараз я планую ўключыцца ў вучобу. Што я і раблю. Таксама я працягваю адміністраваць суполку «Надоел нам этот Лукашенко», у нас ужо болей 31 тысячы ўдзельнікаў. А што я планую яшчэ? Планаваць, як і шкадаваць – глупства. А тым больш, казаць аб сваіх планах гучна. Чым больш ты плануеш, тым больш верагоднасць, што ўсё пойдзе не так. А калі ты распавядаеш аб сваіх планах усім запар, яны ўвогуле не ажыццявяцца.

Крысціна Калбаснікава